Đó là nhận định của các chuyên gia kinh tế và chuyên gia CNTT tại Chương trình “Nhân vật – Sự kiện TT&TT” tháng 11/2011 với chủ đề “Chia tách và Sáp nhập: Bước tiến hay bước lùi của Viễn thông Việt Nam?” được truyền trực tiếp trên kênh VTC2 của Đài Truyền hình Kỹ thuật số VTC.
Cộng đồng CNTT-Viễn thông Việt Nam gần đây được “hâm nóng” bởi thương vụ sáp nhập Công ty Thông tin Viễn thông Điện lực (EVN Telecom) vào Tập đoàn Viễn thông Quân đội (Viettel) trong bối cảnh EVN Telecom đang trong tình trạng đứng trước nguy cơ phá sản. Phía Viettel đã sẵn sàng lên cả một kế hoạch tiếp nhận EVN Telecom, trong đó có cả “khoản nợ” 708 tỷ đồng tiền đặt cọc mà EVN Telecom đang “nợ” FPT sau một thương vụ hợp tác bất thành khác.
Tuy nhiên, ngay sau đó, Công ty Cổ phần Viễn thông Hà Nội (Hanoi Telecom) - chủ sở hữu thương hiệu Vietnamobile, từng “chung vốn” đầu tư 3G với EVN Telecom – đã liên tiếp gửi công văn tới Cục Quản lý Cạnh tranh, Bộ Công Thương “tố” Viettel vi phạm Luật Cạnh tranh nếu sáp nhập với EVN Telecom, thậm chí hành động sáp nhập này còn trái với cam kết của Việt Nam khi gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO).
Theo Hanoi Telecom, nếu mọi nguồn lực của EVN Telecom được chuyển giao toàn bộ cho Viettel bao gồm cả tài nguyên tần số 2G, 3G thì chỉ riêng đơn vị này sở hữu tới trên 50% tổng quỹ tần số 3G của quốc gia. Điều này vi phạm Điều 18, Luật Cạnh tranh số 27/2004/QH11 (quy định “Cấm tập trung kinh tế nếu thị phần kết hợp của các doanh nghiệp tham gia tập trung kinh tế chiếm trên 50% trên thị trường liên quan”). Việc sáp nhập sẽ tạo điều kiện cho Viettel trở thành “doanh nghiệp có vị trí độc quyền” trên thị trường viễn thông Việt Nam.
Mặt khác, Hanoi Telecom cũng phân tích thêm hiện trạng Viettel đang chiếm gần 37% thị phần thông tin di động tại Việt Nam, nên theo Điều 11, Luật Cạnh tranh, với trên 30% thị phần, Viettel được coi là “doanh nghiệp có vị trí thống lĩnh thị trường”. Nếu lấy được phần băng tần 3G đang chia sẻ với Hanoi Telecom từ EVN Telecom, việc Viettel sẽ ngăn cản việc tham gia thị trường cung cấp dịch vụ 3G của những đối thủ cạnh tranh như Hanoi Telecom. Chỉ với một phần nhỏ băng tần 3G còn lại, Hanoi Telecom sẽ không thể cung cấp dịch vụ viettel 3G ra thị trường với giá cả cạnh tranh nhất do chi phí triển khai quá lớn. Điều này đi ngược với quy định cấm “lạm dụng vị trí thống lĩnh thị trường” theo Luật Cạnh tranh.
Tuy nhiên, tham gia Chương trình truyền hình trực tiếp của VTC sáng nay, 26/11, TS. Vũ Đình Ánh, chuyên gia kinh tế của Bộ Tài chính đã thẳng thắn khuyến nghị Hanoi Telecom nên lưu ý khi lập luận về khái niệm “độc quyền thị trường”. Theo TS. Ánh, Viettel hiện nay và cả MobiFone, VinaPhone trước kia đều không “độc quyền” vì thị trường không chỉ có 1 nhà cung cấp duy nhất. Những trường hợp này chỉ được coi là “thống lĩnh thị trường.
Nhấn mạnh giả định trường hợp toàn bộ EVN Telecom sáp nhập với Viettel thì phía Viettel cũng không hề vi phạm Luật Cạnh tranh. Bởi cũng đã có quy định những trường hợp tập trung kinh tế lên tới 50 – 60% cũng vẫn được chấp nhận khi doanh nghiệp sáp nhập có nguy cơ thua lỗ, giải thể.
Ông Lê Hồng Hà, Tổng Thư ký Hội Tin học Viễn thông Hà Nội. Ảnh: X.B.
Chia sẻ thêm về vấn đề, ông Lê Hồng Hà, Tổng Thư ký Hội Tin học Viễn thông Hà Nội khẳng định Hanoi Telecom đang có sự nhầm lẫn về một vài con số. Sau khi sáp nhập với EVN Telecom, Viettel Telecom cũng chỉ có thể nâng tổng số thị phần của mình thêm hơn 1% lên mức hơn 38% thị phần. Khi đó, Viettel không thể bị coi là “thống lĩnh thị trường. Mặt khác, việc sở hữu trên 50% tổng quỹ tần số 3G quốc gia không có nghĩa là Viettel chiếm được ngay hơn 50% thị phần bởi việc sáp nhập cũng khiến Viettel phải gánh thêm một gánh nặng, và trong thời gian đầu, hiệu quả kinh doanh của Viettel sẽ có thể bị ảnh hưởng không tốt.